A paean to Paddy for his birthday

This short paean to Paddy was written in both English and Greek by the writer Maria Mavroyenneas on her Facebook page and shared to a Paddy Facebook group. It celebrates Paddy and marks his birthday on 11 February 1915.

The wonderful British author and last great philhellene, was born on this day in 1915. He lived in #MANI and we all knew him simply as “kir Michalis”, Mr. Michalis. I idolised him as a child but, over the last twenty something years of his life, my husband and I became firm friends with “kir Michalis” and his wife, Joan; or “kiria Joanna” to all us locals.

After being knighted on his 90th. birthday, he called us. His usual British reserve slipped as his pride and pleasure shone through. He was, in every sense of the word, a gentleman and we, too, were all pleased for him; not to mention proud. Other than his foreign circle of friends and dignitaries, he mixed with us local people, showing his love and concern for his fellow villagers. Sir Patrick and Joan Leigh Fermor were beloved members of the community. I have so many happy memories of them both.

It is difficult to find the words to describe the man, a living legend with all the attributes of children’s fairy tales. His enjoyment of life was unique, his passion, his thirst for action and adventure; right to the end. Speaking in excellent Greek, showing the great depth of his knowledge of Greek idiom, as he got older, he would say to us,

“I have eaten the bread allocated to me,” before adding with a rueful smile, “and some bread allocated for others!”

It was as if he did not age, did not tire of life; his hunger for life was so strong that it could have spanned ten lifetimes, a thousand years. The slightest thing inspired his curiosity, his enthusiasm and he enjoyed sharing it with others. I struggle to describe him; an incurable romantic, a dreamer, an intellectual brimming over with feelings and ideas but, also, possessed of a childish innocence. Ever the heart and soul of a party, he would steal the show with his humour, laughter and songs. He would, however, disguise his own sadness so as not to dampen others’ spirits when, one after another, people he loved departed; friends, comrades-in-arms, his beloved wife.

He was a wanderer of the intellect and of dreams, who could never get his fill of knowledge or reflection. Always on the go, a perfectionist, on occasion stubborn. In the middle of a conversation he would jump up and fetch one his many books, all well read by the way, to reinforce an argument or emphasise a point. Talking to him could, sometimes, be like an interrogation, “what do you think of …. what about ……. what is your opinion of ……… ?” His attention would always be fixed on the answer, as if the speaker were imparting some fascinating insight. Just like in his great youthful voyage, he listened to ordinary people, touched their lives, was not afraid of adventure, to get involved. Later in life, assisted by his wonderful soul-mate, he started to write, drawing on his incomparable wealth of words, places and experiences. He made his home in Mani, then still hidden away and undiscovered, far from his merrymaking friends in Crete where, at the sound of one of their mantinadas, he would abandon his pencil and paper to set off to eat, carouse and drink “white bottoms” (“down in one”) with them.

His daily life was simple and uncomplicated. Never one to cause offence, he showed great respect for local customs and traditions. A friendly greeting was always on offer. He never said a bad word about anyone. Without being directly asked, he never spoke of himself. “I” was not his favoured pronoun, wherever possible it would be replaced by “we”. Honour and friendship were, I think, his two favourite words. To him friendship was to the death, which he proved by his deeds. He was a complete, wonderful human being.

On our last visit, we found him writing. The chance to break off for a friendly chat made him happy. He tried to sing an old Greek folk song but his vocal chords, affected by illness, struggled. We knew it was time to go. After all, he should not even have been talking. Our last conversation was by telephone as he lay in a hospital bed, accompanied by his friend and housekeeper, Elpida, able only to listen, not to reply. We were all emotional as we told him that everyone in the village asked after him, sending their love and best wishes. When would he be back?

One of the most moving memories we all share in the village is of kir Michalis standing at attention in the village square and singing proudly, along with the rest of us, the Greek National Anthem. To him it was a duty and an honour to attend our National Festival Days. His example showed us the way. On the 25th. March, 2011, he made his last visit. He left us shortly after, on the 10th. June at the age of 96.

He was handsome like any true man of spirit should be, an authentic intellectual who inspired us all.

The Canyon’s Echo, my e-novel, is devoted to Sir Patrick & Joan Leigh Fermor for their kind support and guidance.

Σαν σήμερα γεννήθηκε ο σπουδαίος Βρετανός συγγραφέας κι ο τελευταίος μεγάλος φιλέλληνας ΣΕΡ Πάτρικ Λη Φέρμορ ή απλά κυρ Μιχάλης (11 Φεβρουαρίου 1915 -10 Ιουνίου 2011), ο οποίος, έζησε στη Μάνη. Τον θαύμαζα απίστευτα από παιδί, αλλά τα τελευταία είκοσι και πλέον χρόνια, εγώ κι ο άντρας μου υπήρξαμε πολύ στενοί φίλοι του ίδιου και της γυναίκας του, Τζόαν ή κυρίας Ιωάννας. Όταν στα 90α του γενέθλια χρίστηκε ιππότης απ’ τη βασίλισσα της Αγγλίας μάς πήρε τηλέφωνο να μας το ανακοινώσει, και ήταν τόσο συγκινημένος, ενθουσιασμένος και περήφανος για τον εαυτό του που δεν μπορούσε να το κρύψει· το καύχημα και ο κομπασμός δεν άρμοζε στους τρόπους ενός αληθινού, με όλη τη σημασία της λέξης, τζέντλεμαν που ήταν. Πέρα απ’ τον αριστοκρατικό του κύκλο (που ο ίδιος διέφερε κατά πολύ!) συναναστρεφόταν και με μας τους ντόπιους όπου με κάθε τρόπο μας έδειχνε την αγάπη και το ενδιαφέρον του.

Αλήθεια, τι να πρωτοθυμηθώ;

Το λεξιλόγιο φτωχό για να περιγράψεις αυτόν τον “ζωντανό” θρύλο με τις ιδιαιτερότητες ήρωα παιδικού παραμυθιού. Δεν έχει ξανα υπάρξει άλλος με τέτοια φλόγα, τέτοιο πάθος για ζωή, τέτοια δίψα για δράση, για περιπέτεια… μέχρι το τέλος! Θυμάμαι που μας έλεγε: “Εγώ τα έχω φάει τα ψωμιά μου”, και συμπλήρωνε με αυτοσαρκασμό, “και… τα ψωμιά των άλλων!” Δεν έχετε δει άνθρωπο να μη μεγαλώνει, να μη χορταίνει τη ζωή, να θέλει να ζήσει δέκα ζωές, 1000 χρόνια, να ενθουσιάζεται με τα πιο απλά, με το κάθε τι και να το εκδηλώνει κιόλας! Ένας αθεράπευτα ρομαντικός, ονειροπόλος, γεμάτος συναισθήματα και με μια αφέλεια παιδική. Η ψυχή της παρέας, ο “κλέφτης” της παράστασης που σ’ έκανε να γελάς και γελούσε και αυτός περισσότερο, αλλά που θα καταπίεζε τη δική του θλίψη με γενναιότητα για να μη σου χαλάσει τη διάθεση, όταν, ο ένας μετά τον άλλον, “έφευγαν” οι αγαπημένοι του: φίλοι, σύντροφοι συμπολεμιστές, η λατρεμένη του γυναίκα…

#Ένας_ταξιδευτής_του_νου_και_του_ονείρου, που δε χόρταινε να ρουφάει τη γνώση και να στοχάζεται. Αεικίνητος, τελειομανής και πεισματάρης. Εκεί μου σου μιλούσε, ξαφνικά άφηνε το ποτό και πεταγόταν για να φέρει κάποιο βιβλίο απ’ τα εκατοντάδες διαβασμένα που είχε, το οποίο, περιείχε κάτι σχετικό με την κουβέντα. Ήξερε που ακριβώς να το βρει, ακόμα και που ήταν το κομμάτι μέσα στο βιβλίο που αναζητούσε. Η κουβέντα μαζί του ήταν τύπου… “ανάκρισης”: πες μου γι’ αυτό, για το άλλο, τι πιστεύεις γι’ αυτό, για εκείνο… και σε άκουγε μαγεμένος λες κι έλεγες το πιο σπουδαίο πράγμα του κόσμου. Έτσι και στο νεανικό μεγάλο ταξίδι του ΑΚΟΥΓΕ τους απλούς ανθρώπους, χωνόταν στις ζωές τους, δεν φοβόταν να βάλει τον εαυτό του σε περιπέτειες, να μπλέξει… Και ώριμος πια, με τη βοήθεια και τη συμπαράσταση της υπέροχης συντρόφου του ξεκίνησε να γράφει αναπολώντας λόγια, τόπους και εμπειρίες, κρυμμένος στην άγνωστη μέχρι τότε Μάνη, μακριά απ’ τους γλετζέδες Κρητικούς φίλους του που με μια μόνο μαντινάδα τους, πέταγε μολύβια και χαρτιά κι άνοιγε πανιά για φαγοπότια, μπαλωθιές κι άσπρους πάτους μαζί τους!

Ο βίος του λιτός και απλοϊκός, δεν προκαλούσε, έδειχνε σεβασμό στα ήθη και έθιμα, θαύμαζε τους πάντες και ποτέ δεν έλεγε κακό λόγο για κανέναν. (Όχι ότι δεν είχε κατά καιρούς τις διενέξεις του, αλλά έκρινε πράξεις/συμπεριφορές κι όχι ανθρώπους) Ποτέ δεν μιλούσε για τον εαυτό του, εκτός κι αν τον ρωτούσες. Η λέξη “εγώ” δεν υπήρχε κι αν χρειαζόταν να υπωθεί πάντα έβρισκε τρόπο να την αντικαταστήσει με το “εμείς”. Οι πιο ιερές του λέξεις ήταν ΦΙΛΟΤΙΜΟ και ΦΙΛΙΑ, πιστός φίλος μέχρι θανάτου και το αποδείκνυε με πράξεις, ένα ολοκληρωμένο παράδειγμα ακέραιου, άριστου ανθρώπου…

Όταν πήγαμε να τον δούμε τελευταία φορά τον βρήκαμε να γράφει. Η συζήτηση τού έδωσε τέτοια χαρά που όπως έκανε πάντα, άρχισε να μας τραγουδά ένα παλιό ελληνικό τραγούδι. Καταλάβαμε, τότε, ότι ήταν ώρα να αποχωρήσουμε· είχε καρκίνο στις φωνητικές χορδές και δεν έπρεπε καν να μιλά. Η τελευταία μας επικοινωνία τηλεφωνική και μονόπλευρη, εμείς μιλούσαμε εκείνος άκουγε. Η φωνή πρώτη τον εγκατέλειψε. “Κυρ Μιχάλη μου, όλο το χωριό σε περιμένει και ρωτάει πότε θα ξανάρθεις”, κι ήταν να μην τού λεγες τίποτα για τους ανθρώπους και το χωριό (#Καρδαμύλη) που τόσο λάτρευε…

Απ’ τις πιο συγκινητικές στιγμές που έχουμε όλοι να θυμόμαστε ήταν η στάση προσοχής που έπαιρνε στην πλατεία του χωριού όταν δακρυσμένος σιγοψυθίριζε μαζί μας τον Εθνικό Ύμνο. Θεωρούσε καθήκον και τιμή να παρευρίσκεται στις Εθνικές μας γιορτές· η 25η Μαρτίου 2011, ήταν η τελευταία φορά, “έφυγε” τον επόμενο Ιούνιο στα 96 του χρόνια.
Ήταν ωραίος, όπως πρέπει να είναι ένας άνθρωπος του πνεύματος, ένας αληθινά διανοούμενος, και βέβαια, όπως πρέπει να είναι ο καθένας μας…

#SirPatrickLeighFermor #MANI #MESSINIA #MarMorStories

3 thoughts on “A paean to Paddy for his birthday

  1. Christine Watson

    Thank you so much for the eulogy. What a wonderful human being. Both Patrick and Laurence Durrell had similar trajectories to their lives, both loved Greece, both settled there. Says so much about the nobility grace and culture of the Greek people. God bless Greece.

    Reply
  2. Elisabeth Whittaker

    Unfortiunately I never met Paddy but he has been my hero for decades – totally unique. When I visited his house in the Mani, Elpida told me that every day he woke up happy. What a wonderful
    epitaph. I planted some snowdrops on his grave in Dumbleton. I wonder if they are flowering?
    Elisabeth Whittaker

    Reply

Leave a Reply to darkfigs Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.